Những biến chứng thai kỳ khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai

Cỡ chữ:
A A
Thai phụ bị tiểu đường thai kỳ phải chú ý và tìm hiểu kỹ những kiến thức cơ bản xung quanh bệnh. Bên cạnh những yếu tố nguy cơ gây ra tiểu đường, bản thân mỗi bà mẹ cần biết về các biến chứng thai kỳ khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai có thể xảy ra.

1. Sản phụ phải tích cực phòng ngừa bằng cách tiếp nhận tư vấn về các loại biến chứng

Có ba dạng biến chứng thai kỳ khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai đó là biến chứng bệnh tiểu đường, biến chứng sản khoa (chủ yếu là người mẹ), biến chứng ở thai nhi. Tần suất khởi phát các biến chứng này sẽ thay đổi tùy vào mức độ biến chứng tiểu đường trước khi mang thai, khả năng kiểm soát tiểu đường trước, trong và sau khi mang thai.

Lời khuyên của các chuyên gia dành cho thai phụ đó là tích cực phòng ngừa các biến chứng bằng cách nhận tư vấn của bác sĩ, điều trị insulin tăng cường, mang thai có kế hoạch theo tiêu chuẩn phù hợp, kiểm soát một cách chặt chẽ lượng đường huyết bằng các chế độ ăn uống và liệu pháp insulin.

Người ta chỉ ra rằng, thai phụ nếu kiểm soát đường huyết nghiêm ngặt trong thời gian mang thai sẽ giảm thiểu tối đa các biến chứng tuy nhiên điều này không phải đúng trong mọi hoàn cảnh, bởi vẫn có những biến chứng mà thai phụ không tránh khỏi dù đã đẩy mạnh kiểm soát. Phụ nữ mang thai không chỉ có tính kháng insulin tăng mạnh mà còn gặp phải rất nhiều vấn đề gây biến động đường huyết như thiếu hụt dinh dưỡng do ốm nghén, chịu các tác động y tế khi sinh non, bị căng thẳng khi sinh con…

Nếu sự biến động về lượng đường huyết càng lớn, thai phụ sẽ dễ rơi vào trạng thái tăng hoặc hạ đường huyết một cách bất ổn định. Bên cạnh đó, thai phụ cần chú ý đến những biến chứng thai kỳ khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai có thể chuyển biến xấu mà không liên quan đến mức độ kiểm soát đường huyết trước khi mang thai.

Những biến chứng thai kỳ dễ xảy ra khi thai phụ bị tiểu đường 1
                                                       Biến chứng ở mẹ và bé khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai

2. Biến chứng bệnh tiểu đường

Biến chứng bệnh tiểu đường dễ xảy ra khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai bao gồm: bệnh võng mạc tiểu đường, bệnh thận do tiểu đường, nhiễm toan ceton do đái tháo đường, hạ đường huyết (khi dùng insulin)…

Bệnh võng mạc tiểu đường: Thường chuyển biến xấu trong thời kỳ mang thai và ở cữ, đặc biệt là giai đoạn bệnh võng mạc đái tháo đường tiền tăng sinh và bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh. Phụ nữ bị tiểu đường nên điều trị ổn định bệnh này bằng các phương pháp điều trị nhãn khoa như laser quang đông võng mạc từ trước khi mang thai. Trường hợp nghiêm trọng, có thể chuyển sang điều trị laser quang đông trong thời gian mang thai.  

Bệnh thận do tiểu đường: Cũng có thể xuất hiện trước khi mang thai, tuy nhiên ở giai đoạn sau khi chuyển sang bệnh thận mãn tính, tần suất xuất hiện bệnh thận cao huyết áp và tình trạng nhau thai bong non ở phụ nữ mang thai sẽ tăng cao, dẫn đến trẻ sinh ra không khỏe mạnh và khả năng hồi phục sau sinh không được hoàn chỉnh. Đối với phụ nữ mang thai, bệnh thận này dễ chuyển biến xấu dẫn đến sau khi sinh bị mắc bệnh suy thận và có khả năng phải chạy thận nhân tạo từ sớm. Vì vậy cho dù là ở giai đoạn nào, phụ nữ nên nhận tự vấn của bác sĩ từ trước khi mang thai để có những lời khuyên phù hợp.

Nhiễm toan ceton do đái tháo đường có tỷ lệ khởi phát là 1% ở những phụ nữ mang thai khi đã bị tiểu đường, đây là một biến chứng nguy hiểm bởi có nguy cơ dẫn đến tử vong ở cả mẹ và bé. Khả năng nhiễm toan này có thể xảy ra ở phụ nữ chưa mang thai, và có thể xảy ra ở phụ nữ mang thai có chỉ số đường huyết tương đối thấp so với chưa mang thai. 

Bảng dưới đây là ghi chép những triệu chứng đặc trưng của tình trạng nồng độ ceton trong máu tăng lên gây nhiễm toan máu (DKA). Trong đó có những yếu tố là nguyên nhân của DKA được đưa ra như tiêm insulin không đều đặn, tình trạng mất nước trầm trọng (nôn mửa, tiêu chảy, bệnh viêm nhiễm…), hấp thụ nhiều loại nước ngọt có ga, dùng thuốc Ritodrine, ốm nghén… Biến chứng DKA này cũng có thể khởi phát khi thai phụ bị các bệnh như cảm, viêm dạ dày…, chính vì vậy cần hướng dẫn phụ nữ mang thai thực hiện các biện pháp như tiên vắc-xin và vệ sinh thân thể sạch sẽ để phòng ngừa các bệnh gây ra biến chứng DKA.

Bảng 2: Triệu chứng của nhiễm toan ceton do đái tháo đường, khuyến cáo và giá trị xét nghiệm

Triệu chứng

Khuyến cáo

Giá trị xét nghiệm

Cảm giác mệt mỏi toàn thân

Uống nhiều nước, đa niệu

Mất nước, da khô

Cân nặng giảm

Buồn nôn, nôn mửa

Đau bụng

Triệu chứng giống như tắc ruột

Hơi thở có mùi aceton

Buồn ngủ

Hạ huyết áp

Nhịp tim nhanh

Thở gấp

Nhịp thở kussmaul

Rối loạn ý thức

Hôn mê

Shock

Suy giảm tim thai

Tăng đường huyết (> 250 mg/dL)

Acidosis (arterial pH< 7.3)

Low bicarbonate (< 15 mEq/L)

Anion gap (> 12mEq/L)

Elevated base deficit (base deficit 4 mEq/L)

Ketonemia

Đường trong nước tiểu

3. Biến chứng sản khoa

Biến chứng thai kỳ khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai còn bao gồm biến chứng sản khoa. Một số biến chứng tiêu biểu là sảy thai hoặc sinh non, hội chứng tăng huyết áp thai kỳ, chứng đa ối, khó sinh do thai nhi phát triển quá mức… Vì kiểm soát đường huyết và tần suất khởi phát biến chứng tiểu đường có tương quan với nhau nên phụ nữ bị tiểu đường nên hướng đến kiểm soát đường huyết tốt từ trước khi mang thai.

Ngoài ra, hội chứng tăng huyết áp thai kỳ cũng có yếu tố nguy cơ là béo phì, do đó việc thực hiện tốt chế độ tập luyện cho phụ nữ mang thai cũng có hiệu quả giúp phòng ngừa sự khởi phát. Bên cạnh đó, chế độ ăn uống cũng rất quan trọng, ngoài việc chú ý đến đường huyết, thai phụ cần chú ý đến việc biến động tăng giảm cân của bản thân.

Do tần suất xuất hiện các biến chứng sản khoa có thể biến đổi phụ thuộc và thời gian điều trị bệnh tiểu đường và xem xét có xuất hiện biến chứng hay không nên ngoài việc chú trọng kiểm soát tốt đường huyết trong thai kỳ, việc kiểm tra đánh giá tình trạng bệnh trước khi mang thai là rất cần thiết.

4. Các biến chứng thường gặp ở thai nhi

Đường huyết của thai phụ tăng cao ở giai đoạn đầu của thai kỳ sẽ làm tăng tần suất xuất hiện những dị tật ở thai nhi. Cho dù thai phụ thực hiện kiểm soát đường huyết cũng không thể thay đổi tần suất này. Các dị tật thường gặp là thoái hóa cột sống bẩm sinh, tật nứt đốt sống, não phẳng, dị tật tim bẩm sinh, thận không phát triển….

Những biến chứng thai kỳ dễ xảy ra khi thai phụ bị tiểu đường 2
               Giai đoạn đầu của thai kỳ, đường huyết của mẹ tăng cao sẽ làm tăng tần suất xuất hiện những dị tật ở thai nhi

Trong số các hiện tượng này thì thoái hóa cột sống bẩm sinh là đặc trưng nhất nhưng dị tật bẩm sinh có tần suất khởi phát cao nhất. Theo kết quả khảo sát ở Nhật Bản thì các chỉ số tương ứng sẽ là:

  • Nếu HbA1c ở thai phụ giai đoạn đầu là dưới 63% thì tần suất khởi phát các bất thường ở thai nhi sẽ là  5.9%
  • Nếu Hba1c ≥6.4% thì tần suất là 5.4%
  • Nếu HbA1c ≥7.4% thì tần suất là 17.4%

Chính vì vậy, phụ nữ bị tiểu đường được khuyến khích nên kiểm soát đường huyết thường xuyên, từ đó tiến hành điều trị có kế hoạch, cần có thông tin cụ thể và những nguy cơ có thể xuất hiện nếu mang thai mà bị tiểu đường. Đối với những người trong tầm tuổi mang thai, nhưng chưa kết hôn cũng cần được tư vấn các phương pháp phòng ngừa biến chứng và cung cấp những thông tin về kiểm soát sinh sản, chuẩn bị tốt nhất trước khi mang thai.

Dị tật bẩm sinh có thể phục hồi sau khi sinh, do cách sử dụng từ “dị tật” mang tính tiêu cực nên thường bác sĩ sẽ thay bằng từ “bất thường ở thai nhi” để giảm mức độ nghiêm trọng.

Nếu thai phụ kiểm soát tốt đường huyết khi mang thai và khi sinh thì các vấn đề thường gặp ở trẻ như vượt quá cân nặng, tỷ lệ tử vong chu sinh… cũng sẽ được cải thiện tương đối. Phát hiện này đã được chứng minh ở những thai phụ bị rối loạn chuyển hóa glucose nhẹ. Kiểm soát đường huyết nghiêm ngặt khi mang thai rất quan trọng giúp cải thiện những bất thường ở thai nhi.

Tuy nhiên, trong quá trình biến chứng ở thai nhi, tình trạng chết lưu và thai nhi phát triển không toàn diện có liên quan đến những biến chứng sản khoa, chính vì vậy cho dù đã kiểm soát tốt lượng đường huyết vẫn phải theo dõi tình trạng của thai phụ bị rối loạn chuyển hóa glucose ở thời điểm mang thai, sinh con để tránh trường hợp gặp biến chứng. Biến chứng thai kỳ khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai sẽ ảnh hưởng đến mẹ và con vì vậy bất kỳ phụ nữ nào bị tiểu đường thai kỳ cần đặc biệt chú ý.

Bạn đang xem bài viết: Những biến chứng thai kỳ khi phụ nữ bị tiểu đường mang thai tại Chuyên mục:Tiểu đường thai kỳ“.

https://kienthuctieuduong.vn/

Chia sẻ
Bài viết liên quan
Các yếu tố nguy cơ gây ra bệnh tiểu đường thai kỳ và tiểu đường tuýp 2 ở phụ nữ
Thời kỳ mang thai ở phụ nữ là giai đoạn nhạy cảm, cơ thể...
Sau khi sinh phụ nữ bị tiểu đường thai kỳ cần đặc biệt chú ý những điều này
Những điều đặc biệt chú ý ở phụ nữ bị tiểu đường thai kỳ...
Đái tháo đường thai kỳ có nguy hiểm không?
Đái tháo đường thai kỳ có nguy hiểm không? Hầu hết phụ nữ khi...
Điều trị tiểu đường khi mang thai có gì khác so với chưa mang thai?
Phụ nữ mắc bệnh tiểu đường khi mang thai cần có những kiến thức...
Phương pháp kiểm soát đường huyết khi sinh thường
Trong quá trình nhịn ăn và truyền dịch ở phụ nữ bị tiểu đường...
Những vấn đề đặc biệt chú ý với tiểu đường thai kỳ tuần 37
Đối với những thai phụ đang ở giai đoạn tiểu đường thai kỳ tuần...
Các yếu tố nguy cơ gây ra bệnh tiểu đường thai kỳ và tiểu đường tuýp 2 ở phụ nữ
Sau khi sinh phụ nữ bị tiểu đường thai kỳ cần đặc biệt chú ý những điều này
Đái tháo đường thai kỳ có nguy hiểm không?
Điều trị tiểu đường khi mang thai có gì khác so với chưa mang thai?
Phương pháp kiểm soát đường huyết khi sinh thường
Những vấn đề đặc biệt chú ý với tiểu đường thai kỳ tuần 37
Xem nhiều nhất
Mới nhất
Tỷ lệ cắt chi dưới ở bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối tại Hoa Kỳ đã suy giảm
Ăn hai bát cơm mỗi ngày để giảm béo phì
Biến chứng trẻ sơ sinh dễ xảy ra khi người mẹ bị bệnh tiểu đường trước khi mang thai và bệnh tiểu đường thai kỳ là gì?
Phòng tránh tai nạn té ngã ở bệnh nhân tiểu đường
Bệnh tiểu đường tuýp 2 làm tăng nguy cơ đột quỵ khi về già?
Khuyến cáo bệnh nhân tiểu đường nên được tiêm phòng vắc-xin đầy đủ
Kienthuctieuduong.vn chính thức trở thành trang tin nằm trong chương trình Sức Khỏe Việt Nam của Bộ Y Tế
Công viên xanh ảnh hưởng tốt tới sức khỏe thể chất và tinh thần
Phụ nữ bị tiểu đường có nên mang thai? Tiêu chuẩn mang thai là gì?
Bệnh nhân tiểu đường di chuyển bằng đường hàng không cần lưu ý gì?